EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA – W STRONĘ ARCHITEKTURY. MŁODE DZIEDZICTWO

Tegoroczna edycja Europejskich Dni Dziedzictwa zachęciła do odkrywania architektonicznej tradycji w całej jej różnorodności. Hasło przewodnie wydarzenia nawiązywało do aktualnej żywej dyskusji o tym, gdzie wyznaczyć granicę czasową, od której budynki mogą zostać uznane za zabytki. Wydarzenie stanowiło doskonałą okazję, byśmy jako wolontariusze mogli włączyć się w rozmowę o ochronie tego, co wspólne, i lepiej zrozumieć, jak kształtuje się nasza przestrzeń kulturowa.

W dniu 20 września 2025 roku o godzinie 10:30 można było wziąć udział w spacerze architektonicznym po Katowicach wraz z Anną Syską.

Anna Syska to historyczka i popularyzatorka architektury, specjalizująca się w architekturze XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem regionu Śląska i zachodniej Małopolski. Aktualnie pełni funkcję Miejskiego Konserwatora Zabytków w Tychach. Na Instagramie to_tylko_architektura Syska dzieli się swoją pasją: pokazuje różne obiekty architektoniczne, opowiadając o ich historii, kontekście powstania i wartości kulturowej. Jej posty pozwalają spojrzeć na miasta inaczej – nie tylko jak na coś, co jest częścią naszej codzienności, ale jak na nośniki pamięci. Anna Syska jest także autorką książki „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945–1989 w województwie śląskim” – publikacji, która dokumentuje i analizuje blisko 120 realizacji z lat 1945-–1989 w 33 miejscowościach. Wydawnictwo pokazuje, że budynki z minionych dekad to coś więcej niż cegły i beton, ale zapis społecznych, politycznych i estetycznych przemian, a także historie ludzi, którzy je tworzyli i użytkowali.

Mieliśmy okazję odwiedzić kilka z najważniejszych punktów na architektonicznej mapie miasta. Wysłuchaliśmy niesamowicie fascynującej opowieści o Spodku, którego niezwykła forma od lat przyciąga uwagę setek ludzi. Zatrzymaliśmy się także przy Superjednostce – monumentalnym bloku mieszkalnym, który stał się jednym z najbardziej charakterystycznych symboli powojennego modernizmu w regionie.

Naszym kolejnym przystankiem był rynek, gdzie poznaliśmy historię jego przemian oraz to, jak przestrzeń publiczna zmieniała się i przystosowywała do potrzeb mieszańców na przestrzeni dekad. Dzięki wizycie i opowieści przewodniczki spojrzeliśmy na te miejsca nie tylko jak na punkty na mapie, mijane codziennie, ale jako na żywe świadectwa historii, codzienności i przemian miasta oraz jego mieszkańców.